صاحبان نفت اعلام كرده بودند كه نفت را با جو و ميوه خشك مبادله مىنمايند . تجار بندر جز نيز ، نزديك به هيجده هزار پوط جو و مقدارى ميوه خشك در گمرك بندر جز حاضر نموده بودند 8 و ليكن تراكمه با مبادله كالا مخالف بوده 9 و چند تلگراف و نامه به استرآباد و بندر جز مخابره كرده بودند ولى چون نتيجه‌اى حاصل نشده بود ، امروز دوباره به تلگراف‌خانه گمش‌تپه آمده و مستقيما تلگرافى به تهران مخابره نمودند و اظهار داشتند : چنانچه از طرف دولت اقدامى صورت نگيرد ، خودشان براى جلوگيرى از خروج آذوقه اقدام خواهند كرد . 10 * اعلام آمادگى طايفه سيد حيدر براى پايان دادن به دشمنى با پسيان كلنل محمد تقى خان ، نامه‌اى به امضاى بيست و چهار نفر از ريش‌سفيدان طايفه سيد حيدر دريافت كرد . آنان در نامه خود اعلام كرده بودند : چنانچه كلنل نيروهاى خود را از منطقهء آنان فراخواند ، دست از دشمنى با وى برخواهند داشت . نيروهاى ژاندارمرى نيز ، پس از موافقت كلنل پسيان با درخواست ريش‌سفيدان ، حملات خود را متوجه « قلعه نو » 11 كردند . 12 [ تصوير ] سيد حيدر بربرى * عزيمت احسان اللّه خان به باكو احسان اللّه خان با گروه كوچكى از طرفدارانش بندر انزلى را ترك كرده ، از طريق آستارا به باكو رفت . 13 * دعوت از روزنامه‌نگاران ايرانى براى شركت در كنگره جرايد به موجب دعوت‌نامه‌اى كه از سفارت آمريكا به وزارت امور خارجه ارسال شد ، كميته اجرائى كنگره جرايد درخواست كرد نماينده‌اى از طرف ايران براى شركت در كنگره جرايد كه از چهارم الى چهاردهم اكتبر 1921 م در « هونولولو » 14 واقع در جزيره هاوايى 15 منعقد مىشد اعزام دارند . 16 * شرايط پسيان براى بازگرداندن ژاندارم‌ها از تربت پسيان كه از عملكرد گروه مذاكره‌كننده با شجاع الملك ناراضى بود از ياور على رضا خان شمشير فرماندهء اردوى باخرز خواست : خودش با مخالفين وارد مذاكره شود و به آنان اعلام نمايد تا موقعى كه اطمينان كامل نداده و يكى از پسرهاى شجاع الملك و شوكت السلطنه را به مشهد اعزام ننمايند ، اردو احضار نخواهد شد . پسيان در پايان تأكيد كرد در هرصورت فقط با چنين شرايطى صلح خواهيم كرد و در غير اين صورت ، حمله را به سمت تربت ادامه خواهيم داد . 17

--> ( 1 ) . مراسله مدير جريدهء تهذيب به مؤتمن الملك ، 9 / 6 / 1300 ، اسناد مجلس ، د 4 ، ك 26 ، ج 13 ، پ 3 . ( 2 ) . لوزان شهرى در كشور سوئيس مىباشد . ( 3 ) . برلين پايتخت كشور آلمان مىباشد . ( 4 ) . بروكسل پايتخت كشور بلژيك مىباشد . ( 5 ) . مراسله وزارت معارف و اوقاف به وزارت خارجه 9 / 6 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 32 ، پ 1 ، ص 9 . ( 6 ) . ژاك ژوزف مرنارد ( Jacques - Joseph Mornard ) به تاريخ 18 دسامبر 1864 م ، در گته شير ( برابانت ) متولد شد . پس از تحصيلات داخل اداره گمرك بلژيك شده در ماه ژانويه 1900 از طرف دولت ايران استخدام گرديد . روز بيستم فوريه 1900 م ، وارد انزلى شده و روز 21 مارس همان سال به سمت رياست گمركات مازندران و استرآباد به طرف مشهدسر عزيمت نمود در ماه فوريه 1901 كه موسيو نوز خيال مسافرت اروپا را به‌طور مرخصى داشت ، مسيو مرنارد را به تهران احضار و به رياست دائره در اداره مركزى تعيين كرد چون مرخصى مسيو نوز به تأخير افتاد ، مسيو مرنارد تقاضا كرد كه تأسيس دوائر جديد در بعضى ولايات به او سپرده شود . بدين‌واسطه در ماه اوت 1901 مأمور تنظيم گمركات قسمت شمالى آذربايجان يعنى اردبيل و مغان گرديد و در ماه نوامبر 1904 تفتيش كل گمركات و پست و صندوق مديرى كل گمركات به مسيو مرنارد تفويض گرديد . چندى بعد از اولتيماتوم دسامبر 1911 كه دولت روس تقاضاى تغيير شوستر آمريكائى خزانه‌دار كل را به ايران داد و دولت ايران قبول نمود . مسيو مرنارد با كمك سفارت روسيه شوروى در تهران موفق به تحصيل مقام مستر شوستر گرديد و به موجب دستخط ناصر الملك نايب السلطنه در ماه ژوئن 1912 به خزانه‌دارى كل منصوب شد و در اول سپتامبر 1914 از اين شغل مستعفى گشت . نشان‌ها و امتيازاتى كه مسيو مرنارد از دول مختلف تحصيل نمود از اين قرار است : درجه اول كرواسيويك از بلژيك ، شواليهء نشان لئوپولد گرانت افيسيه نشان تاج بلژيك ، گرانت افيسيه نشان تاج پروس گران كروا از نشان سنت استانيسلاس روسيه نشان شير و خورشيد از درجهء اول با حمايل سبز . مرنارد روز بيستم اكتبر 1916 مطابق 21 ذى الحجه 1334 در تهران بدرود جهان گفت . ( ايران در جنگ بزرگ ، ص 154 ) . ( 7 ) . مراسله وزارت ماليه به وزارت خارجه ، 9 / 6 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 28 ، پ 54 ، ص 1 . ( 8 ) . اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 65 ، پ 3 ، ص 11 . ( 9 ) . بنا به عقيده كارگزارى بندر جز علت مخالفت تراكمه با مبادله آذوقه اين بود كه خود تراكمه به صورت قاچاق و بدون پرداخت حقوق گمركى ، كالا به خارج حمل مىكردند . ازاين‌رو مبادلات تجارتى در بندر جز را بر ضد منافع خود مىدانستند . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 65 ، پ 3 ، ص 11 ) . ( 10 ) . گزارش تلگرافى از گمش‌تپه ، 9 / 6 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 35 ، پ 1 ، ص 7 . ( 11 ) . روستاى قلعه نو متعلق به خود سيد حيدر بود . ( 12 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 131 . ( 13 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس ، ص 36 . ( 14 ) . هونولولو مركز جزيره هاوايى مىباشد . ( 15 ) . هاوايى يكى از ايالت‌هاى آمريكا مىباشد . ( 16 ) . مراسله سفارت آمريكا به وزارت خارجه ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 61 ، پ 7 ، ص 3 . ( 17 ) . نامه پسيان به سلطان عليرضا خان شمشير ، 9 / 6 / 1300 ، اسناد مؤسسه تاريخ معاصر ، شم 55 / 7768 .